باشد . اما ابو حنيفه گفته است : اگر شخص جرم را در حرم انجام دهد همان‌جا بر او اجراى حد كنند ، اما اگر جرم را بيرون از حرم انجام دهد و سپس به حرم پناه برد آن‌جا بر او اجراى حد نكنند و او را به بيرون آمدن از حرم ناگزير سازند و چون بيرون آمد بر او حد اجرا كنند « 1 » . حكم سوم : حرام بودن شكار در آن است ، خواه بر كسانىكه احرام داشته باشند يا نداشته باشند و خواه اهل حرم شمرده شوند يا به حرم درآيند . اگر شخصى در آن‌جا شكارى بيابد ، بر او واجب است كه آن را رها كند . اگر هم اين شكار در دست او تلف شود به‌سان محرم ، به اداى كفارهء خاص آن ملزم خواهد بود . همچنين ، اگر از درون منطقهء حرم شكارى را كه بيرون از حرم است به تير بزند ضامن آن خواهد بود ؛ چرا كه كشنده خود در حرم بوده است . اما اگر حيوانى در بيرون از حرم شكار شود و سپس آن را به حرم برند ، [ خوردن گوشت ] آن براى كسىكه در حرم است از ديدگاه شافعى رحمه اللّه حلال و از ديدگاه ابو حنيفه حرام خواهد بود « 2 » . البته ، كشتن جانوران وحشى و حشرات آزاردهندهء زمينى در حرم حرام نيست . حكم چهارم : اين‌كه بريدن درختى كه خداوند آن را در حرم رويانيده ، حرام است ، امّا بريدن درختى كه آدميزادگان آن را كاشته‌اند و ذبح حيوان اهلى و چراى علفهاى آن حرام نيست « 3 » . اما هرگاه كسى درختى ممنوع را ببرد ضامن خواهد بود ؛ ضمان [ - كفاره ، در اين‌جا ] درخت بزرگ يك گاو و ضمان درخت كوچك يك گوسفند است و هر شاخه از اين درختان كه جدا شده باشد ضمان آن از ضمان اصل درخت كسر مىشود و شاخه‌اى كه پس از بريدن تنه درخت از نو برويد و جايگزين آن شود ، موجب سقوط ضمان اصل درخت نخواهد شد . حكم پنجم : اين‌كه همهء كسانىكه بر آيين اسلام نيستند ، خواه ذمى باشند و خواه با مسلمانان قرارداد امان بسته باشند ، حق ندارند به حرم درآيند ، در آن اقامت گزينند يا از آن

--> ( 1 ) . ابو يعلى مىگويد : اما در مورد اجراى حدود در حرم بايد نگريست : اگر شخص در حرم مرتكب جرم شده باشد همان جا بر او اجراى حد كنند . اما اگر در بيرون حرم مرتكب جرمى شده و سپس به حرم پناه جسته باشد آن‌جا بر او حد جارى نكنند و با خوددارى از خريد و فروش با او وى را به خروج از حرم ناگزير سازند و چون خارج شود آن‌جا بر او حد جارى سازند . ( 2 ) . ابو يعلى مىگويد : اگر پرنده‌اى بر شاخه درختى بنشيند كه تنهء آن در حرم و شاخه‌اش در بيرون حرم است و كسىكه احرام ندارد در بيرون حرم آن را بكشد در ضامن بودن وى دو روايت است كه هردو را نيز ابن منصور نقل كرده است . در اين‌باره همچنين بنگريد به : ابن قدامه ، المغنى ، ج 3 ، ص 359 - 364 - م . ( 3 ) . ابو يعلى گويد : جايز نيست علفهاى حرم چراى حيوانات شود . در روايت فضل آمده است : « نبايد از گياه حرم بكنند » .